Kostenstijgingen bij vasteprijscontracten: wat kan je doen?

Internationale spanningen kunnen snel leiden tot hogere energieprijzen, duurdere transportkosten en schaarste aan grondstoffen. Als je ondertussen contracten aan vaste prijs hebt lopen, komen je marges onder druk. Dit is een korte, praktische leidraad om juridisch correct te reageren.

1) Begin bij je contract (niet bij aannames)

De eerste stap is altijd: lees de overeenkomst en algemene voorwaarden.

Check vooral:

• prijsherzienings- of indexatieclausules
• overmachtsclausules (wat is inbegrepen/uitgesloten?)
• hardship-/imprevisieclausules (heronderhandeling/aanpassing)
• clausules die prijsaanpassing uitsluiten of het risico bij één partij leggen

Als er niets voorzien is, is prijsaanpassing meestal niet vanzelfsprekend.

2) Prijsherziening: let op de wettelijke spelregels

Wie snel een addendum wil sluiten met een prijsmechanisme, moet opletten: prijsherzieningsbedingen zijn in België niet onbeperkt vrij. Ze moeten correct worden opgesteld, met objectieve parameters die aansluiten bij echte kosten (bv. grondstof- of transportcomponenten) en met duidelijke grenzen.

3) Overmacht: duurder is meestal niet “onmogelijk”

Overmacht is geen automatische uitweg bij geopolitieke gebeurtenissen. Juridisch moet uitvoering doorgaans onmogelijk worden (niet gewoon duurder), en bovendien onvoorzienbaar en onvermijdbaar zijn. Pure prijsstijgingen voldoen vaak niet aan die drempel. Kijk ook goed wat je contract als overmacht definieert.

4) Imprevisie (sinds 2023): hefboom voor heronderhandeling

Sinds de hervorming van het verbintenissenrecht kan imprevisie in bepaalde gevallen toelaten om heronderhandeling te vragen wanneer omstandigheden onvoorzienbaar wijzigen en uitvoering buitensporig bezwarend wordt, zonder dat je het risico contractueel aanvaardde.

Let op: imprevisie geeft geen recht op een eenzijdige prijsverhoging. Het opent wel de deur naar heronderhandeling en, in laatste instantie, rechterlijke aanpassing/stopzetting.

5) Concreet: wat doe je nu?

• Controleer je contractclausules (prijs, overmacht, imprevisie)
• Documenteer de kostenstijgingen (offertes, indexen, leveranciersbriefwisseling)
• Communiceer snel en vraag heronderhandeling
• Vermijd stilzwijgend verder leveren aan verlies
• Bouw voor de toekomst duidelijke prijsmechanismen in

Kernles

Niet de internationale crisis, maar je contract bepaalt je speelruimte. Wie vroeg handelt en zijn dossier onderbouwt, behoudt commerciële én juridische onderhandelingskracht.